به گزارش روابط عمومی دانشگاه شاهد، دکتر جواد لاریجانی در این همایش با تأکید بر نقش محوری رهبری در پیشرفت علمی کشور، علوم پایه را به‌عنوان بنیادی ترین بخش دانش بشری معرفی کردند که بر دو اصل کلیدی استوار است: اول، موضوع علم و جایگاه محوری آن در سایر علوم، و دوم، کاربردی بودن علم در رفع نیازهای انسان در زندگی. ایشان با اشاره به چهار محور اصلی که علوم پایه در عالم وجود هدف قرار می‌دهد، به تشریح این ابعاد پرداختند: ۱. ماده: ماده به‌عنوان بخش عمده‌ای از کشفیات علم مدرن، همواره مورد توجه دانشمندان بوده است. ۲. مکانیزم‌های زنده: این موضوع از زمان ارسطو تاکنون مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. ۳. پدیده‌های نفسانی: هوش مصنوعی هرچند ممکن است در برخی موارد از انسان بهتر عمل کند، اما قادر به شناخت خود نیست. ذهن برتر را درک نمی‌کند و این تفاوت اساسی بین انسان و ماشین‌هاست. ۴. اراده: انسان به‌عنوان منشأ اعمال ارادی، دارای اراده‌ای اصیل است که او را از دیگر موجودات متمایز می‌کند.
دکتر لاریجانی در ادامه به این موضوع اشاره کردند که برخی معتقدند زبان عرفی قابل بیان به زبان مادی و اعداد است، هرچند این دیدگاه مخالفانی نیز دارد. بخشی از زبان عرفی که قابل بیان است، دانشمندان را به عرصه علم وارد کرده است. علم مدرن دارای سه ویژگی اصلی است: ۱. روش آن مبتنی بر علل‌سازی است. ۲. باید به نتیجه‌ای عینی و Objective برسد. ۳. سکولار است.
ایشان سکولاریسم علوم مادی را مصلحتی دانستند که می‌تواند زمینه‌ساز پیشرفت‌های علمی باشد، هرچند در علوم انسانی این موضوع با چالش‌هایی همراه است.
در پایان، دکتر لاریجانی با اشاره به اینکه اکتشافات در علوم طبیعی گسترده‌تر بوده و فعالیت علمی نوعی کار ارادی انسان است، تأکید کردند که میدان تفکر الهی، تفکر انسان است. کشف، آموزش و ترویج علم از وظایف عالمان است و تفکر الهی بر تمام این فعالیت‌ها استوار است. هدایت الهی به‌عنوان بزرگترین نعمت، در چهار مدار اصلی عمل می‌کند: ۱. مدار اول: میزان کردن عقل. ۲. مدار دوم: نشانه‌شناسی. ۳. مدار سوم: هدایت تشریحی. ۴. مدار چهارم: هدایت مستقیم. این سخنرانی با تأکید بر لزوم توجه به جهان‌بینی توحیدی در تحول علوم پایه، اهمیت هدایت الهی و نقش عالمان در پیشبرد علم را به‌روشنی بیان کرد.