پرش از دستورهای نوار
رد کردن تا محتوای اصلی
جابجایی به بالا
ورود به سامانه

خبر

:

پنجمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی برگزار شد

تعداد بازدید: 281
نسخه قابل چاپ ارسال برای دوستان ثبت نظر
شرح خبر
پنجمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی برگزار شد
 

به گزارش «روابط عمومی» دانشگاه،مراسم افتتاحیه پنجمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی با حضور حجت الاسلام والمسلمین سید ابراهیم رئیسی (رئیس قوه قضائیه)، دکتر غلامعلی حداد عادل(رئیس شورای ارتقاء و تحول علوم انسانی) حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سید سعید رضا عاملی(دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی) دکترسورنا ستاری (معاون علمی فناوری رئیس جمهور)، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر رضا غلامی (رئیس شورای سیاستگذاری مجمع عالی علوم انسانی اسلامی ) حجت‌الاسلام و المسلمین محمد قمی (رئیس سازمان تبلیغات اسلامی)  دکتر کامیار ثقفی )رئیس دانشگاه شاهد( دکتر فرزاد جهان بین (دبیر شورای سیاست‌گذاری کنگره) و جمعی از اندیشمندان دانشگاهی و حوزوی روز یکشنبه 3 آذر ماه در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار شد.


حجت الاسلام و المسلمین سید ابراهیم رئیسی، رئیس قوه قضائیه با حضور در این مراسم برگزاری این کنگره را در راستای مأموریت‌های دستگاه قضایی خواند و اظهار کرد: من از تمامی نظریه‌پردازان برای کاهش ناهنجاری‌ها کمک می‌خواهم.

1398090313485050318953814.jpg

حجت الاسلام و المسلمین رئیسی علم و دانش را از مؤلفه‌های اقتدار یک جامعه دانست و گفت: مدیریت و جهت‌گیری علم و دانش بسیار مهم است، چرا که اگر در جهت قدرت و ثروت و بدون اخلاق و معنویت باشد، نتیجه‌اش اختراع کلاهک‌های هسته‌ای، مواد مخدر صنعتی، ظلم و ستم به ملت‌ها و ابزاری برای استثمار مردم می‌شود.   پس بسیار مهم است که مدیریت علم دست چه کسی باشد، به خصوص در نظام ما که مبتنی بر فقه است. تفاوت زمان ما با زمان شیخ انصاری این است که امروز در جامعه اسلامی، فقه باید حکومت کند و تمام آموزه‌ها باید مبتنی بر دین باشد.

حجت الاسلام و المسلمین رئیسی علوم انسانی سکولار را فاقد توانایی لازم برای تبدیل شدن به نرم افزار اداره جامعه خواند و اظهار کرد: دین، ارزش‌های الهی و علوم انسانی‌اسلامی باید مغزافزار و نرم‌افزار ما باشد. مباحث علوم غربی قابل بحث و بررسی است اما قابل نقد هم هست، بنابراین نباید برای ما به شکل یک تابوی غیرقابل نقد باشد، چون حرف نهایی نیست. علوم انسانی اسلامی هم قابل نقد، تحقیق و بررسی است، ولی باید بین تخریب و نقد عالمانه، تفاوت وجود داشته باشد. نقد سیاسی مخرب است و عالمانه نیست.

3302003.jpg

ایشان با تأکید بر بازنگری در متون آموزشی این حوزه عنوان کرد: باید برای پژوهشگران سرمایه‌گذاری شود و از آن‌ها حمایت‌های مادی و معنوی صورت گیرد. علاوه بر این، پیچیدگی بحث ایجاب می‌کند انسان‌های فرهیخته به این موضوع وارد شوند و برای  پیوند اداره جامعه اسلامی به این علوم تلاش کرده و اهتمام ویژه داشته باشند. به عقیده من مسئله‌یابی، اولویت‌بندی، توجه علوم انسانی به عدالت و مبارزه با فساد، پیوند بین حقوق و جامعه‌شناسی، اخلاق، حقوق و ... بومی‌ کردن مسائل و استفاده از اندیشه اسلامی و علوم انسانی اسلامی در راهکارها مهم ترین وظایفی است که این جمع باید به آن بپردازند.

رئیس قوه قضائیه در پایان خاطرنشان کرد: ارتباط جدی بین نظام برنامه‌ریزی و علوم انسانی اسلامی یک ضرورت است، بنابراین باید بین علم و اجرا ارتباط وجود داشته باشد. همچنین عدالت، علم و فناوری و ... از جمله محورهای بیانیه گام دوم انقلاب است که باید با نگاه کاربردی، مورد عنایت قرار گیرد. ارتباط با حوزه و دانشگاه‌ها برای دستگاه قضا بسیار مهم است و ما معتقدیم بخش اجرایی باید ارتباط خود با دانشگاه و حوزه را حفظ کند.

3302015.jpg

در ابتدای این نشست حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر رضا غلامی، رئیس شورای سیاست‌گذاری مجمع عالی علوم انسانی اسلامی نقش این علوم را در عینیت یافتن مراتب جامعه اسلامی غیرقابل انکار خواند و گفت:  برخلاف دیدگاهی که فرا رسیدن دوران دین و شکل‌گیری جامعه دینی به معنای دقیق کلمه را شرط لازم برای تولد علوم انسانی اسلامی بیان می‌کند، علوم انسانی اسلامی نقش غیرقابل انکاری چه در ظهور عصر دین و چه در عینیت یافتن مراتب عالی جامعه اسلامی بر عهده دارد.

دکتر غلامی افزود: جامعه دینی یک پدیده مطلق نیست بلکه باید آن را واقعیتی پیچیده و ذو مراتب دانست که البته ظاهربینی‌های رایج قادر به ارائه ارزیابی درستی از آن نیست. از این رو است که علوم انسانیِ اسلامی نه تنها زیستگاه خود را مراتبی از جامعه دینی قلمداد می‌کند، بلکه مقصد خود را در جهت کاهش فاصله وضع موجود با وضع مطلوب تعریف کرده است.

3302011.jpg

رئیس شورای سیاست‌گذاری مجمع عالی علوم انسانی اسلامی در اهمیت نقد و گفت‌وگوهای انتقادی در علوم انسانی اسلامی گفت: چه در فهم دقیق‌تر مسائلِ مبتنی بر شاخص‌ها و چه در یافتن بهترین راه حل‌ها و چه در شناسایی مسیر مطلوب برای پیاده‌سازی عملی راه حل‌ها در جامعه، علوم انسانیِ اسلامی مولود آزاداندیشی است و اقتضای آزاداندیشی استقبال از گفت‌وگوهای انتقادی نه فقط به نیت محکوم‌سازی رقیب بلکه با هدف ارتقای درک اجتماعی و شناسایی نقاط قوت سایر افکار است.

دکتر غلامی در پایان عنوان کرد: امروز مهم‌ترین نیاز علوم انسانیِ اسلامی گسترش نوآوری به ویژه در عرصه‌های کاربردی محسوب می‌شود. کمبود نوآوری‌های علمی در عرصه علوم انسانی بیش از هرچیز به ناچیز بودن سرمایه‌گذاری‌های هوشمندانه نظام علمی کشور در علوم انسانی برمی‌گردد اما نباید نقش فراهم نبودن بسترهای فرهنگیِ نوآوری و مهم‌تر از همه، کم‌توجهی به جوان‌گرایی و حضور نخبگان جوان و پرانگیزه در گلوگاه‌های علمی که گاه به اسم صیانت از مراتب دانشگاهی و حوزوی به جامعه علمی تحمیل شده است را نادیده گرفت.

637101985052145524_lg.jpg

در ادامه این مراسم، رئیس شورای ارتقاء و تحول علوم انسانی به تشریح چرایی و چگونگی تحول در علوم انسانی پرداخت.

دکتر غلامعلی حداد عادل با تشریح چرایی و چگونگی تحول علوم انسانی و اقدامات صورت گرفته در شورای تحول علوم انسانی، گفت: برپایی هرگونه تشکل و مجمعی که به مسئله علوم انسانی اهتمام کند امر مبارکی است، چون که اگر تمدن اسلامی غایت ما در انقلاب است دستیابی به آن جزء از راه علوم انسانی ممکن نیست و باید توجه داشت که این کار به صورت کارمندی و در یک شرکت و موسسه و غیره انجام نمی‌گیرد بلکه فرایندی دائمی و درازمدت است.

وی افزود: از آغاز انقلاب اسلامی و شروع انقلاب فرهنگی در دوران امام راحل و رهبر معظم انقلاب تاکید هر دو بزرگوار بر اهمیت علوم انسانی بوده است. حساسیت این بزرگواران به علوم انسانی ناظر به مسئله انسان و شناخت اوست. باید توجه داشت که انسان شناسی اسلامی با انسان‌ شناسی غربی بسیار متفاوت است. اساساً انسان شناسی از درون هستی‌شناسی و معرفت شناسی یک تمدن حاصل می‌شود.معرفت شناسی مدرن غربی عمدتاً انسان را محدود به خواص ماده می‌داند و شناخت حقایق و مفاهیم معقول حداکثر در ذهن اعتبار پیدا می‌کند. این معرفت شناسی حسگراست و نتیجه‌اش هستی‌شناسی حسگرا خواهد بود و همین وضع را که مادی دانستن انسان است در فضای عمومی تمدن غرب امروز می‌توان مشاهده کرد.

رئیس شورای ارتقاء و تحول علوم انسانی، ادامه داد: آنچه در غرب به نام علوم انسانی مدون و تدریس شده با معارف انسان مسلمان انطباق اساسی ندارد، ما به عنوان جامعه اسلامی و انسان مسلمان باید با نگاهی انتقادی با این گونه معارف مواجه بشویم. متاسفانه افرادی در جمهوری اسلامی حتی در کسوت مسئولین عالی‌رتبه هنوز معتقدند که علم، علم است و اسلامی و غیر اسلامی ندارد. باید توجه داشت که اعتقاد به تفاوت علوم انسانی اسلامی از علوم انسانی غربی اولاً ناشی از نگاه متفاوت به انسان در هر دو بستر فکری و فرهنگی است و ثانیاً معتقدان به علوم انسانی اسلامی نافی تمام دستاوردهای غربی نیستند بلکه معتقد به نگاهی نقاد در رشته‌های مختلف علوم انسانی می‌باشند.

139809031348501818953814.jpg

دکتر حداد عادل با تشریح اقدامات صورت گرفته در شورای ارتقاء و تحول علوم انسانی، خاطر نشان کرد: شورای ارتقاء و تحول علوم انسانی که در پاییز 1388 با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به وجود آمد، مرکب از اساتید دانشگاه‌ها و صاحب‌نظران حوزوی بوده و هست. این شورا تاکنون حدود 180 جلسه برگزار کرده و به 16 رشته از علوم انسانی نظیر علوم سیاسی، حقوق، روانشناسی، تاریخ، فلسفه و... اولویت توجه را داده است. شورای تحول از بدو امر تصمیم گرفت که 4 موضوع را از 4 موضع بررسی کند. این 4 موضوع عبارتند از: 1- برنامه‌های آموزشی درسی، که منتهی به تالیف متون و کتب درسی می‌شوند. 2- استاد، 3- دانشجو و 4- پایان‌نامه‌ها و مجلات پژوهشی در علوم انسانی. 4 موضعی که این شورا همواره در دستور کارهایش قرار داده عبارتست از: 1- اسلامی شدن، 2- بومی‌سازی، 3- کارآمدی و 4- روزآمدی.

سورنا ستاری معاون علمی و فناوری رییس جمهوری در این مراسم، علوم انسانی را حوزه بکر برای فعالیت استارتاپ‌ها دانست و گفت: این حوزه فضایی مناسب برای فعالیت دارد، البته فعالیت های خوبی در این حوزه انجام شده است‌. زیست بوم این حوزه به سرعت در حال شکل گیری است و اکنون شرکت های دانش بنیان با سرعت در حال تولید محصول در این حوزه هستند. البته راه اندازی چندین شتابدهنده ها نیز به سرعت این حرکت افزوده است.

دکتر ستاری ادامه داد: معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز روی این حوزه تمرکز دارد تا زیست بوم فناوری و نوآوری در این حوزه همچون سایر حوزه ها شکل بگیرد و بتواند رفع کننده نیازهای مردم باشد

معاون علمی و فناوری رییس جمهوری با ذکر مثالی به برگزاری جشن های دو هزار و پانصد ساله اشاره کرد و افزود: در آن جشن‌ها از بهترین اشخاص و وسایل و تمام امکانات خارجی استفاده شد؛ هدف این بود از طریق نمایش تا عظمت تاریخ ایران را به دنیا نمایش دهند. الیور استون مسئول ساخت فیلم بود؛. وقتی فیلم‌برداری تمام شد و فیلم را به شاه نشان دادند پرسید پس مردم کجا هستند؛ زیرا کار توسط افرادی که هویت ایرانی نداشتند انجام شده بود و هویت ایرانی در کار نبود.

1398090313484973718953814.jpg 
 رییس بنیاد ملی نخبگان همچنین گفت: فکر می کنم برخی از حرکات امروز ما نیز مانند آن جشن ها است. جوانان در دانشگاه هایی که از بوم ما نیست و برگرفته از فرهنگ و زیست‌بوم غربی است، دور تا دورشان دیوار کشیده است مشغول تحصیل هستند. آن‌چه آن‌ها در این مراکز یاد می گیرند هیچ شباهتی به نیازهای مردم ندارد و پاسخگوی نیازهای جامعه نیست.

وی تأکید کرد: دانشگاه‌های ما به ویژه در حوزه علوم انسانی باید برای زیست‌بوم و سرزمین ما دانش‌آموخته تربیت کند و طرحی نو مبتنی بر ویژگی‌های کشورمان در آموزش و پرورش انداخته شود.

دکتر ستاری، در ادامه با بیان اینکه با فعالیت شرکت‌های دانش بنیان حوزه علوم انسانی تجاری سازی محصولات این حوزه شتاب می‌گیرد، بیان کرد: از پژوهشکده های حوزه علوم انسانی بسیاری بازدید داشتم که کتابخانه ها را به من نشان دادند. انتشار مقاله و کتاب در جای خود خوب و لازم است اما باید دید تاثیر آن برای جامعه چیست. باید زیست بوم در این حوزه شکل بگیرد تا شاهد توسعه محصولات آن باشیم۶۰ درصد شرکت های دانش بنیان علوم انسانی است. با مدیریت منابع انسانی پیاده سازی ایده ها در جامعه انجام می شود

معاون علمی و فناوری رییس جمهوری همچنین افزود: تجاری سازی محصولات حوزه علوم انسانی یعنی تولید محتوا برای فضای مجازی، تولید فیلم ‌و سریال و توسعه حوزه مد و لباس. امروز اگر در هر کدام از این حوزه ها شکست می خوریم اگر اسباب بازی خارجی دست کودکان ما است؛ اگر تولدی فرهنگی ما گیرا نمی‌شود یا فضای مجاری در دستان ما نیست،  یعنی شرکت های فناور ما فضا را باخته‌اند و باید به خود باور داشته باشند.

در پایان مراسم افتتاحیه پنجمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی جلد چهارم کتاب «نظریه» و مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی، کمیسیون تخصصی تعلیم و تربیت اسلامی رونمایی شد. از دیگر سخنرانان این مراسم می‌توان از حجت‌الاسلام محمد قمی، حجت الاسلام و المسلمین دکتر سعیدرضا عاملی و دکتر سورنا ستاری نام برد.

 1398090313485023718953814.jpg

گفتنی است کمیسیون های اقتصاد اسلامی با محوریت دانشگاه تبریز و در دانشگاه علوم و معارف قرآن تهران؛ کمیسیون تعلیم و تربیت اسلامی با محوریت دانشگاه شاهد و در این دانشگاه؛ کمیسیون مدیریت اسلامی با محوریت دانشگاه امام صادق(ع) در مرکز پژوهش های صدرا؛ کمیسیون فقه و حقوق اسلامی با محوریت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در محل این پژوهشگاه در قم و تهران به طور همزمان؛ کمیسیون علوم سیاسی اسلامی با محوریت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم؛ کمیسیون روان شناسی اسلامی با محوریت انجمن علمی روانشناسی حوزه علمیه قم و دانشگاه اصفهان در دانشگاه علوم و معارف اسلامی قم؛ روز چهارشنبه ۶ آذر برگزار شد.

آیین اختتامیه پنجمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی و چهارمین جایزه بین المللی علوم انسانی اسلامی روز پنج شنبه ۷ آذرماه با حضور آیت الله محمدتقی مصباح یزدی و جمعی از اندیشمندان و اساتید حوزه و دانشگاه در موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) قم برگزار شد.

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مفسر و استاد برتر اخلاق در این مراسم با تجمید و تجلیل از مجاهدت‌های امام راحل و مقام معظم رهبری، گفت: در چنین شرایط سخت و سنگین علیه اسلام و انقلاب، دستیابی به پیشرفت‌های عظیم علمی، صنعتی و نظامی شده است که دوست و دشمن را متعجب کرده است.

ایشان افزود: پیشرفت‌هایی در ایران اسلامی و در این شرایط حاصل شده که دوستان را نیز متعجب کرده است؛ تحول عظیمی که در حوزه‌های علمیه و موضوع و گستره تحقیقات و توسعه مراکز علمی و پژوهشی و افزایش مراودات اساتید حوزه و اساتید دانشگاه‌های ایران و سراسر جهان رخ داده است، قابل توجه است.

1538972_532.jpg

آیت الله مصباح یزدی اظهارکرد: استفاده از امکانات و بهره‌گیری از شرایط، نکات مهمی است که باید نسبت به این موضوع پاسخگو باشیم که متاسفانه آن‌گونه که باید و شاید از این نعمات بی‌نظیر برای پیشرفت‌ها به‌خصوص در زمینه‌های علمی، فرهنگی، علوم اسلامی و دینی بهره نگرفتیم.

ایشان گفت: به طور کلی به نظر می‌رسد که هنوز برای بسیاری از کسانی که می‌بایست در حرکت علوم انسانی اسلامی حرکت جدی داشته باشند، موضوع اصلی از این فعالیت‌ها به درستی روشن نشده است؛ این افراد هم در حوزه و هم در دانشگاه حضور دارند که می‌گویند منظور شما از علوم انسانی اسلامی چیست؟

رئیس موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) بیان کرد: اطلاع رسانی در حد وسیع در عرصه ارائه فعالیت‌های علوم انسانی اسلامی لازم و ضروری است؛ وقتی از اسلامی کردن علوم انسانی سخن می‌گوییم، باید مفردات و واژه‌های آن را در حوزه تصوری به خوبی تبیین کنیم.

وی گفت: وقتی حوزه تصوری انجام شد به عرصه تصدیق می‌رسیم و روابط آن را تنظیم خواهیم کرد؛ پس از تشکیل نظام اسلامی، اسلامی کردن دانشگاه‌ها و علوم انسانی مطرح شد ولی این مبحث هنوز در سطح عموم، تبیین نشده است.

اندیشمند فلسفه اسلامی تصریح کرد: درست است که علوم و موضوعات خاص داریم که در چارچوبه‌های خود بحث می‌کنند، ولی حتی در تشخیص و شناخت موضوع نیز باهم اختلاف داریم؛ ما که می‌گوییم موضوع این علوم انسانی است، باید مشخص کنیم که از چه انسانی سخن می‌گوییم؟ آیا از انسان به مثابه یک موجود زنده با شاخص‌های فیزیکی بحث می‌کنیم یا اینکه در خصوص ماهیت انسان بحث می‌کنیم.

ایشان افزود: انسان هیچگاه نمی‌گوید که این هیکل، انسان است، بلکه کودکی نیز مرحله‌ای از وجود انسانی است، ولی انسان حقیقی از منظر اسلام، آنی است که به قول قرآن کلیت این انسان مبعوث می‌شود؛ زنده شدن، ماهیت و کارکرد قطعی انسان نیست بلکه انسان مبعوث می‌شود و این بعثت تا ابد ادامه دارد.

1538973_107.jpg

آیت الله مصباح یزدی اظهار کرد: این تعریف اسلام را در کنار تعریف انسان در دانشگاه‌های غربی در کنار هم بگذارید تا مشخص شود که تعریف انسان در چه مرتبه و جایگاهی قراردارد؛ اینکه انسان و وجود انسانی او پس از مرگ و تا ابد ادامه یابد، انسانی را سوای انسانی که در مراکز غربی معرفی می‌شود، تعریف می‌کند.

ایشان گفت: پس از این تعریف می‌توانیم به عوامل محیطی پیش از انعقاد نطفه و در حین باداری و پس از تولد و عوامل محیطی و خانواده و به بحث اختیار و اراده بپردازیم؛ وقتی این مباحث مطرح شود می‌توانیم از مسئولیت و وظیفه نیز سخن بگوییم ولی اگر این تعاریف را قبول نداشتیم قطعا به چنین جایگاهی نمی‌رسیم.

رئیس موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) با اشاره به دوران جنینی دوم در زندگی انسان بیان کرد: در دوران جنینی دوم، اختیار نقش اساسی را ایفا می‌کند و همین اختیار تکلیف انسان را برای قرارگرفتن در ابدیت مشخص می‌کند.

ایشان با ذکر این مطلب که برخی از روانشناسان غربی، بدن را تنها در فعل و انفعالات بدن تعریف می‌کنند، گفت: روان شناسی با این تعریف جزو شاخه‌ای از زیست شناسی قرار می‌گیرد؛ آیا مساله روانشناسی غربی و مصطلح با روان شناسی اسلامی یکی است؟

1538981_563.jpg

اندیشمند فلسفه اسلامی تصریح کرد: اگر راه تحقیق صحیح را تنها تجربیات عینی منتج به حس بدانیم، بسیاری از علوم اجتماعی از دامنه علم خارج می‌شوند زیرا این علوم از جمله خداشناسی و در آزمایشگاه قابل اندازه‌گیری و طبقه بندی نیستند.

ایشان افزود: ارزش‌های الهی با تجربه حسی قابل اندازه‌گیری نیست؛ برخی از فلاسفه مغرب زمین می‌گفتند که اخلاق نیز یک اصل به اصطلاح «من درآوردی» است زیرا اصل، قدرت است و تمام امورات بر حسب قدرت شکل گرفته است و اصولی چون اخلاقیات و رحم محلی از اعراب ندارد.

آیت الله مصباح یزدی اظهار کرد: اگر معقتد شدیم که در کنار حس، منبعی به نام عقل وجود دارد که حقایقی را درک می‌کند و بر اساس آن بدیهیات و در نهایت براهین شکل می‌گیرد و در نتیجه، نتایج یقینی استحصال می‌شود همه این امور عینیت پیدا می‌کند.

ایشان گفت: حس و تجربه، اعتبار خود را از عقل می‌گیرند زیرا حس نیز ممکن است به خطا بیفتند؛ تا بدیهیات عقل حاصل نشود، اداراکات حسی نیز محلی از اعراب ندارند؛ وقتی عقل، خدا و پیامبر را اثبات کرد باب دیگری برای مبدا شناخت باز می‌شود؛ وقتی در دانشگاه‌ها این مساله حل نشده است که آیا دین یک مقوله علمی حسی یا یقینی است، نمی‌توانیم نظر درستی در این باب ارائه دهیم.

رئیس موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) با ذکر این مطلب که هنوز برخی از اساتید دانشگاه تصور می‌کنند همه علوم باید در حوزه تجربی و حسی خالصه شود، بیان کرد: تصور بسیاری از اساتید محترم دانشگاه‌های ما در چنین فضایی است ولی این مباحث را به‌روز نمی‌دهند؛ اما سوال این است که برای حل این معظل چند کتاب و مقاله نوشته شده و چند نشست تخصصی در زمینه تبیین این موضوع برگزار شده است تا نگاه اساتید در یک آوردگاه علمی نقد و بررسی شود.

ایشان گفت: اصل برای ما یقینیاتی است که پشتوانه آن بدیهیات عقلی است؛ امروزه گرایشی که بیش از ۲هزار سال پیش بین گروهی از مردم (شکاکیت) مطرح بود امروز برای برخی از دانشمندان نیز وجود دارد؛ گاهی می‌بینیم که یک استاد برجسته به دلیل همین شکاکیت نمی‌تواند به یک نگاه و دلیل روشمند علمی و تحقیقی مشخص برسد.

1538979_910.jpg

اندیشمند فلسفه اسلامی تصریح کرد: برای اینکه برای روش تحقیق انگیزه داشته باشیم باید بدانیم که به دنبال چه چیزی هستیم؛ اگر تمام فعالیت‌های علمی ما به پیشرفت رفاه و زندگی مادی ختم شود و حتی الزام عدالت نیز به راحتی مردم تعبیر شود، در حقیقت کودکی هستیم که به سن ۸۰ سالگی رسیده‌ایم.

ایشان در پایان سخنانش بیان کرد: شناخت موضوعات و مسائل و روش کار و بحث، سه عرصه‌ای است که می‌تواند ما را به شناخت ماهیت علم دینی برساند؛ اعتبار سنجی روش‌ها در این عرصه بسیار مهم و اثرگذار است؛ هیچ چیزی با بی‌نهایت قابل مقایسه نیست و شناخت این ماهیت بی‌نهایت را می‌توان با شناخت‌های کودکان مقایسه کرد.

درادامه این مراسم عطاء‌الله رفیعی آتانی دبیر علمی پنجمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی گفت: مهمترین نوآوری در این دوره کنگره، برگزاری کمیسیون‌ها در طول سه روز در تهران و قم بود؛ این شیوه، فرصت طرح با حوصله تر مقالات را همراه با گفتگوهای انتقادی فراهم کرد.کمسیون‌های تخصصی از فقه و حقوق، تعلیم و تربیت اسلامی، الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت و روانشناسی اسلامی، هنر اسلامی، علوم سیاسی اسلامی و مدیریت تحول علوم انسانی در مراکز علمی و دانشگاهی در قم و تهران برگزار شد.

دبیر مجمع عالی علوم انسانی اسلامی یادآورشد: ۴۵۰ چکیده مقاله و ۳۶۳ مقاله به دبیرخانه کنگره رسید ولی ۹۰ مقاله در این سه روز بررسی شد؛ ۷۰۰ نفراز اساتید و اعضای هیأت‌های علمی دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور در این کمسیون‌ها شرکت کردند. با این تجربه وارد دوره جدیدی از استقرار و مدیریت اجتماعی فرآیند تولید علوم انسانی اسلامی شده‌ایم که با آسیب شناسی و حذف نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت می‌توان گام‌های جدی و جدیدی را به سوی پیشرفت برداشت.

وی افزود: امکان تحقق بخش‌های زیادی از این امور وابسته به اوقات خاص خود است که باید زمینه‌های آن فراهم شوند؛ در فاصله دو کنگره دو جلد کتاب و ۹ جلد از مجله‌های تحقیقات بنیادین و کاربردی منتشر گردید و مجله صدرا به عنوان مجله گفتمان ساز در حوزه علوم انسانی اسلامی منتشر شده است.

وی با اشاره به برگزاری ۴ نشست تخصصی با حضور اساتید علوم انسانی اسلامی، یادآورشد: مجموع مقالات دوره چهارم این کنگره در ۱۰ جلد منتشر شد.

13980909000168_Test_NewPhotoFree.jpg

دبیر مجمع عالی علوم انسانی اسلامی، گفتمان‌سازی و شبکه‌سازی را در حال جریان اعلام کرد و گفت: شورای سیاستگذاری کنگره با این استدلال که مجموعه فعالیت‌هایی که مرتبط به کنگره در این۱۰ سال گذشته انجام شده است، ظرفیت‌های مساعدی را فراهم آورده که ماحصل آن، فعالیت مجمع عالی با حضور بیش از ۴۰ مرکز علمی است.

دکتر رفیعی آتانی بیان کرد: هم اینک مراسم اعطای چهارمین جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی در این کنگره برگزار می‌شود؛ در سه دوره قبلی جایزه به ۹ تن از صاحب نظران ایرانی و خارجی اعطا شد که این جایزه امروز با حضور آیت الله مصباح یزدی اعطا می‌شود. جایزه دوره چهارم به آیت‌الله رشاد به دلیل دو دهه تلاش برای نظریه‌پردازی موثر و کم نظیر در حوزه روش شناسی فلسفه علوم انسانی اسلامی و همچنین مدیریت علمی و نهادسازی موفق علمی و تربیت پژوهشگران برجسته و همچنین حجت الاسلام والمسلمین میرمعزی به دلیل نظریه‌سازی منسجم و مستمر در عرصه نظریه اقتصاد اسلامی اعطا می‌شود. نشان دادن قله‌های علمی به رهروان جوان این مسیر در کشور از جمله دلایل اعطای این جایزه است؛ همچنین در این نشست از مباحث علمی اساتیدی چون پرفسور عثمار باکار از مالزی نیز بهره مند می‌شویم.

دکتر فرزاد جهان بین دبیر شورای سیاستگذاری کنگره علوم انسانی اسلامی در ادامه این مراسم گفت: کمیته بین الملل ۱۰۰ صاحب نظر راشناسایی کرده و در هر دوره از مراسم اختتامیه کنگره یک یا دو نفر از این اساتید مورد تجلیل واقع می‌شوند. در این دوره از کنگره با نظرخواهی که انجام شد دکثر عثمان باکار به عنوان برترین اندیشمند در این حوزه انتخاب شد که با توجه به سن و بیماری ایشان، از حضور وی در این همایش محروم شدیم.

دبیر شورای سیاستگذاری کنگره علوم انسانی اسلامی بیان کرد: دکتر عثمان باکار در سال ۱۹۴۶ در مالزی متولد شد و تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته ریاضیات در انگلیس ادامه داد و در ادامه به اصول اسلامی علاقه مند شد.وی پس از پایان دکتری ریاضیات به مالزی برگشت ولی علاقه مندی وی به فلسفه و تاریخ علم در دوره اسلامی باعث شد که وی با راهنمایی دکتر نظر مطالعات خود را در خصوص فلسفه و تاریخ علم اسلامی ادامه دهد.رساله وی در قالب کتابی با عنوان طبقه بندی علوم از منظر حکمای مسلمان نوشته شد؛ وی در سال ۱۹۹۲ به رتبه استاد تمامی و ریاست گروه فلسفه علم دانشگاه مالایا نایل شد.وی از موسسان اصلی فرهنگستان علوم اسلامی مالزی بود؛ هدف از تاسیس این فرهنگستان ارتقای تحقیقات در حوزه علوم اسلامی بود. وی نشریه دو زبانه فرهنگستان را راه اندازی کرد. از وی تا کنون ۱۶۰ مقاله و کتاب در زمینه فلسفه و تاریخ علم منتشر شده است که دو کتاب مذکور و کتاب تاریخ و فلسفه اسلامی به فارسی ترجمه شده است.

174739_320.jpg

دبیر شورای سیاستگذاری جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی بیان کرد: تلقی اتمی از طبیعت از الهیات اشعری، مفروضات فلسفی علم غربی، طراحی برنامه درسی فلسفه علوم کاربردی و مهندسی برای یک دانشگاه قرن یکمی اسلامی، فارابی و آثار او و از جمله پژوهش‌های وی به شمار می‌روند.

وی گفت: وی در سه دهه گذشته سهم مهمی در پیشرفت مطالعات فلسفه و تاریخ علم در جهان اسلام داشته است و داوران این کنگره وی را شایسته جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی دانست.

دکتر جهان بین افزود: وی با تشکر از دعوت به دلیل مشکلات جسمانی توان حضور در ایران را نداشت. وی کتاب طبقه بندی علوم در اسلام را به عنوان مهتمرین کتاب خود می‌داند؛ همچنین از کتاب توحید و علم نام می‌برد که در خصوص رابطه علم و دین است و مقدمه فهم بهتر کتاب طبقه بندی علوم در اسلام می‌داد.

وی گفت: عثمان باکار بیان می‌کند که ایده علوم اسلامی زیست محیطی از مهمترین مباحث علمی عصر معاصر است؛ وی می‌گوید که انسان در یک نگاه توحیدی زمین را خانه مشترک موجودات می‌داند. باکار معتقد است که مسایل جهانی را باید از منظر اسلامی تحلیل کرده و برای حل آن اقدام کنند.

دکتر جهان بین در پایان سخنانش یادآورشد: ترکیب علوم اسلامی و علوم جدید از مهمترین نظریاتی است که در حال حاضر دنبال می‌کند. وی به دنبال نظریه جدید فیزیک اسلامی و …  است.

در پایان این مراسم بیانیه چهارمین جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی قرائت شد.

متن بیانیه به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

پس از حمد و شکر خدای متعال به خاطر نعمت عظیم و غیرقابل وصفِ اسلام و تعالیم نورانی و حیات بخش آن، درود می‌فرستیم بر رسول گرامی اسلام و آل طیبین و طاهرین او و برترین و خالصانه‌ترین سلام‌ها را تقدیم می‌کنیم به محضر مقدس و منور حضرت ولی الله الاعظم «عجل الله تعالی فرجه الشریف».

همچنین گرامی می‌داریم یاد و نام بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی «قدس سره»و شهدای گران‌قدر انقلاب اسلامی به ویژه شهدای حوزه و دانشگاه؛ و سلام صمیمانه خود را تقدیم می‌کنیم به محضر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای «مدظله العالی».

کمیته اعطای چهارمین جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی مفتخر است تا اعلام نماید، به لطف الهی طی سال‌های اخیر، شاهد شکوفایی بیش از پیش فعالیت‌های علمی در عرصه علوم انسانیِ اسلامی و شکل گیری تدریجی فرصت‌های مساعدتر برای ارائه نظریات و نوآوری‌های علمی در این ساحت می‌باشیم. آنچه موجب مزید خوشنودی است، ثمر بخشی کوشش‌های اساتید بزرگ و پیش کسوت طی چند دهه گذشته و ظهور طیف تازه‌ای از محققان جوان، نخبه و پرانگیزه است که به همت آنان مسیرهای تازه‌ای برای گسترش نوآوری‌های علمی در حال شکل گیری است.

مسلّماً در حال حاضر، مهم ترین اولویت در عرصه علوم انسانیِ اسلامی، سرمایه گذاری‌های هوشمند توأم با بلند نظری، احیاء ظرفیت‌ها و نیز دامن زدن به خلاقیت‌های علمی خصوصاً ناظر به مسائل و نیازهای کاربردی است. از طرف دیگر، نباید از نظر دور داشت که گسترش نوآوری در علوم انسانیِ اسلامی بدون باز شدن میدان‌های عمل به روی اساتید و محققان این عرصه و پذیرش اصل آزمون و خطا در فرایند کاربردی‌سازی میسر نیست و مادام که دستگاه‌های مدیریتی، یا خود را بی نیاز از دانش، و یا وابسته و متکی به نظریات غربی و سکولار می‌دانند، نمی‌توان انتظار داشت که فرصت‌های قابل توجهی برای بسط گسترۀ اثربخشیِ عملی علوم انسانیِ اسلامی فراهم گردد.

کمیته اعطاء جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی در این دوره نیز مانند دوره‌های قبل، با پیشنهاد جمع قابل توجهی از نظریه پردازان برجسته در عرصه علوم انسانیِ اسلامی روبرو شد که کار انتخاب و معرفی نظریه پردازان برتر را سخت و پیچیده می‌ساخت. البته با عنایت به فلسفه وجودی این جایزه، کمیته اعطای جایزه به انتخاب افرادی اهتمام دارد که فراتر از ارائه یک یا چند نظریه ممتاز، صاحب تلاش‌های متنوعی باشند که سرجمع به پیشرفت علوم انسانیِ اسلامی و افزایش دارایی‌های علمی آن در رشته‌های کلیدی کمک نموده و جامعه علمی بتواند با اتکاء به ظرفیت‌های آنان، به راه خود بهتر از گذشته ادامه دهد.

کمیته اعطای جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی در مراسم چهارمین دوره که امروز در جوار حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه «سلام الله علیها» و در حضور شماری از اساتید و پژوهشگران ارجمند حوزه و دانشگاه برپا می‌شود، موفق شد بر مبنای نظام نامه جایزه، پس از بررسی‌های چند مرحله‌ای، و اخذ آراء اساتید و نخبگان برجسته علوم انسانیِ اسلامی در رشته‌های ذی ربط، در نهایت دو تن از نظریه‌پردازان را شایسته دریافت جایزه در این دوره تشخیص دهد:

یک: استاد ارجمند جناب آیت الله آقای علی اکبر رشاد، در رشته فلسفه و روش شناسی علوم انسانیِ اسلامی، که علاوه بر خدمات بزرگ و منحصربفرد در عرصه‌های علمی و تحقیقی شامل نهادسازی، هدایت و تربیت دهها محقق زبده، و همچنین زمینه‌سازی برای شکل گیری صدها اثر علمی چه در ساحت علوم اسلامی و چه در ساحت علوم انسانیِ اسلامی، به طور خاص موفق شده‌اند ضمن ارائه دیدگاهی پیشرو و راهگشا در خصوص ماهیت، اصول، ساختار و قواعد علوم انسانیِ اسلامی، کمک قابل توجهی به پیشرفت این علوم نمایند.

دو: استاد ارجمند جناب حجت الاسلام والمسلمین آقای سید حسین میرمعزی در رشته اقتصاد اسلامی که ضمن نقش آفرینی مؤثر در جهت بسط و تقویت دانش اقتصاد اسلامی در ایران، موفق شده اند نظریات ارزشمندی را در جهت استحکام بخشی به مبانی دانش اقتصاد اسلامی و نیز تکمیل و تعمیق نظام اقتصادی اسلام ارائه نمایند.

علاوه بر این، کمیته اعطای جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی تصمیم گرفت در این مراسم، با افتخار از جناب استاد عثمان باکار از کشور مالزی به خاطر تألیف آثار علمی ارزشمند و ارائه دیدگاه‌های ممتاز و اثرگذار در عرصه فلسفه علم دینی، و همچنین کوشش‌های وسیع در جهت بسط و تعمیق گفتمان علوم انسانیِ اسلامی در جهان اسلام تقدیر نموده و لوح سپاس خود را به ایشان تقدیم نماید.

در پایان، ضمن آرزوی سلامتی و مزید توفیق برای این سه دانشمند ارجمند در جهت خدمت خالصانه به پیشرفت و تعالی جامعه اسلامی، امیدواریم اعطاء این جایزه بتواند نقش خود را در معرفی الگوهای علمی موفق به جامعه علمی به خوبی ایفا نموده و از این پس، شاهد بهره مندی مضاعف از توانمندی‌های این اساتید محترم در جهت تحولات علمی بزرگ در جهان اسلام باشیم.

از همه صاحب نظران محترمی که ضمن مشارکت در مراحل گوناگون ارزیابی و انتخاب در کنار کمیته اعطاء جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی بودند قدردانی می‌کنیم. همچنین لازم است از مؤسسه دانش بنیان برکت و همچنین دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم به خاطر مشارکت در تأمین جوایز این دوره صمیمانه سپاسگزاری نماییم.

 ​

​​