پرش از دستورهای نوار
رد کردن تا محتوای اصلی
جابجایی به بالا
ورود به سامانه

خبر

:

دکتر فراهانی در گفت و گو با «روابط عمومی» دانشگاه

تعداد بازدید: 801
نسخه قابل چاپ ارسال برای دوستان ثبت نظر
شرح خبر
دکتر فراهانی در گفت و گو با «روابط عمومی» دانشگاه
 نقش مربی و استاد فقط آموزش نیست بلكه ماهيت عمل او و نحوه كارش تبعات تربيتي دارد/ تدريس، بكار گیری هنر مندانه علم است.
 
به مناسبت فرا رسیدن هفته ی امور تربیتی و تعلیم و تربیت اسلامی خانم سامع خبرنگار «روابط عمومی» دانشگاه، گفت و گویی را با آقای دکتر فراهانی، عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی انجام داده اند. متن گفت و گو بدین شرح می باشد:
علت نامگذاری این هفته بنام  امور تربیتی و تعلیم و تربیت اسلامی چه بوده است؟
ضمن تشکر از شما به جهت اهتمام در آگاه سازی مخاطبین و ترتیب دادن این مصاحبه ، ابتدا هفته تربيت اسلامي را  خدمت اساتید، مربيان دلسوزو تک تک دست اندرکاران امر تربیتی تبريك عرض مي كنم. «هفته تعلیم و تربیت اسلامی و روز امور تربیتی » فرصت مناسبی است تا بتوان ضمن ایجاد فضای بحث و تبادل نظر برای آسیب شناسی وضعیت موجود،‌ راهکارهای بهبود و ارتقای امور تربیتی را مورد بررسی قرار دهد. در سالهاي نخست پيروزي انقلاب اسلامي، نهاد امور تربيتي با هدف گسترش و تعميق ارزشهاي انقلاب اسلامي در نظام آموزش و پرورش كشور شروع به شكل گيري كرد و بر همين اساس شهيدان رجايي و باهنر در دوران تصدي وزارت آموزش و پرورش اقدام به تاسيس ستادهاي امور تربيتي در مدارس كردند تا دانش آموزان را به ارزشهاي اسلامي ترغيب كنند. در واقع  امور تربیتی  به همت بی‌بدلیل دو شهید بزرگوار عرصه اخلاص و خدمت، شهیدان رجایی و باهنر، در گستره آموزش و پرورش ایران اسلامی رویید و برکات معنوی فراوانی به بار آورد.
آیا امور تربیتی با علوم تربیتی یکسان است. نقاط افتراق و اشتراک انها در چیست؟
عموم مردم علوم تربیتی را با امور تربیتی اشتباه می گیرند لیکن امور تربیتی نهادی است وابسته به سازمان آموزش و پرورش. این نهاد فوریتی بود که در آغاز پیروزی انقلاب اسلامی با اهداف خاص امور تربیتی و آموزش تعالیم انسانی و اسلامی- تعریف شد و مباحث تربیتی و پرورشی را در مدارس دنبال می کند بنابراين مهمترين اهداف تشكيل امور تربيتي را پاسداری از مرزهاي اعتقادي و حفظ دستاوردها و تبيين ارزشهاي انقلاب در مدارس بايد دانست اما علوم تربیتی یک رشته ی تحصیلی در سطح دانشگاه و در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا است و تعلیم و تربیت کل جامعه را در نظر دارد. از این نظر  که هدف هر دو بارور شدن نظام تربیتی و تعلیم و تربیت بوده و هست با هم اشتراک دارند. لیکن علوم تربیتی به عنوان یک رشته دانشگاهی، یکی از موضوعاتی که مورد توجه قرار می دهد مباحث تربیتی و تزریق فضای تربیتی در بین آحاد مردم است.
به نظر شما مهمترین صلاحیت و شایستگی که یک مربی و استاد باید داشته باشد چیست؟
 شایستگی یک استاد یا مربی را می توان به سه بخش عمده تقسیم کرد. شایستگی علمی، شایستگی حرفه ای و شایستگی شخصی یا فردی. شایستگی علمی استاد به اطلاع کامل از موضوع تدریس ارتباط دارد و شخصیت علمی معلم در فرایند تدریس تاثیر اساسی داشته و استاد هر اندازه دارای رفتار انسانی مطلوب باشد ولی از نظر علمی ضعیف و ناتوان تلقی شود مورد قبول دانشجویان واقع نخواهد شد. صلاحیت و توانمندی حرفه ای، علم و مهارت در درس مورد آموزش است که استاد یا مربی بتواند خوب برنامه ریزی کند، از روشهای تدریس مناسب استفاده کند و خوب ارزشیابی نماید و صلاحیت شخصی، ویژگیهای شخصی و رفتاری موثر مدرس در فرایند تعلیم و تربیت است. مثل ویژگی های جسمانی( قد ،وزن ،رنگ پوست)، خلاقیت و توانایی عقلانی، اخلاق و صفات اخلاقی است. شخصیت متعادل، همراه با تسلط علمی استاد است که او را از نظر دانشجویانش باارزش و اعتبار می سازد.
DSC04234.JPG 
 از منظر دیگر می توان این شایستگی و مهارت را به سه دسته تقسیم کرد:
1.  شایستگی های گفتاری (مهارت در پرسش کردن، مهارت در سخن گفتن و ...)
2.  شایستگی های غیر گفتاری (تنظیم صدا، حرکت اعضای مختلف صورت، خط خوش، رفتار های مناسب، طرز لباس پوشیدن، رعایت اعتدال در پوشش و ...)
3.  مهارت ها و شایستگی های حرفه ای (مهارت در اداره کلاس یا مدیریت کلاس درس، مهارت در مشاوره و راهنمائی، مهارت در استفاده از تکنولوژی آموزشی، مهارت در انتخاب محتوای مناسب، مهارت در کاربرد تشویق و تنبیه، مهارت در آغاز کردن درس، برنامه ریزی درسی، مهارت در خلاصه کردن، مهارت در پیوند مطالب درسی با زندگی روزمره و ...)
4. شایستگی و مهارت در ایجاد شرایط عاطفی مطلوب در کلاس درس
تدریس علم است یا هنر؟
در این مسئله بین  صاحب نظران تربيتي اختلاف نظر وجود دارد. مثلا ً بعضي از آنان تربيت را نوعي علم و بعضي ديگر آنرا نوعي هنر مي دانند. برخي هم با دلايلي که ارائه مي دهند آن را فن مي خوانند. اينکه آيا تدريس علم است يا هنر و يا تلفيقي از هر دو، مطلبي است که توجه انديشه مندان و صاحبان آرا تعليم و تربيت را به خود معطوف داشته است. شاید نتیجه صائب تر  منطقي تر و معتدل تر دیدگاهی است، که با بنيان نهادن مبناي علمي براي هنر تدريس و تلفيق این دو تدریس را هم علم و هم هنر تلقی می کند در این صورت باید گفت تدريس، بكار گیری هنر مندانه علم است.
 با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری نقش اساتید در شاگرد پروری  چیست ؟
شاگرد پروری مفهومی است که در دل خود رشد همه جانبه شاگردان را در ابعاد مختلف اخلاقی، اجتماعی و علمی در بر می گیرد، در شاگردپروری از یک طرف پرورش اخلاق و معنویت و مهرورزی و از طرف دیگر ایجاد روحیه پشتکار و تتبع و تحقیق در دانشجو مد نظر است.
نقش اساتید برای تحقق شاگرد پروری  می تواند شامل این موارد باشد:
1.  ارتباط استاد و دانشجو به سر کلاس منحصر نماند و دانشجو فرصت داشته باشد که به استاد مراجعه کند، از او بپرسد، از او توضیح بخواهدو  از او بیشتر فرا بگیرد؛ بلکه در مواردى استاد، شاگرد را بخواهد در اتاق خود و یك نکته اضافى و تکمیلى را به او تفهیم کند یا یك تکلیف را از او بخواهد، یك مأموریت علمى و تحقیقى به او بدهد، که همه ى اینها متوقف است بر حضور اساتید در دانشگاهها.
2.  استاد باید دلسوز باشد و دانشجوى خودش را رها نکند؛. استاد فقط آموزنده ى دانش نیست؛ بلکه منش استاد و روش استاد میتواند مربى باشد؛ گاهى استاد میتواند یك کلاس را، یك دانشجو را با یك جمله ى بجا تبدیل کند به انسانهاى متدین.
3.  اساتید  می توانند با اتخاذ سبك تدریس خاص، دانشجویان را منشأ اثر و مأموریت گرا بار بیاورند و به این فکر کند چه ضعفها و خطاهایی در شیوه تدریس موجب لطمۀ جدی به تربیت فکری دانشجویان می گردد؟
4.  اساتید می توانند با طرح موضوعات انگیزه بخش، ارزش تحصیل دانشگاهی را در نگاه دانشجویان تبیین کرده و احساس تعهد و جهاد علمی را در آنان تقویت نمایند؟
5.  احترام به دانشجو، تلاش برای تخلق دانشجويان به صفات عالی و مكارم اخلاق،
 رعايت مساوات و انصاف بین دانشجويان،
تواضع و فروتني، صمیمیت با دانشجويان( شهید ثانی در این رابطه می فرمایند استاد از طریق جویا شدن نام، احوال و سراغ گرفتن از افرادی كه غائب هستند، نسبت به شاگردان اظهار صمیمیت و محبت مینماید. این كار علاوه بر تأثیر اخلاقی شگرف، شور و شوق علمی دانشجویان را افزایش میدهد.
در مجموع بايد گفت نقش مربي و استاد فقط آموزش نيست بلكه ماهيت عمل او و نحوه كارش تبعات تربيتي دارد. لذا بايد توجه داشت كه عملكرد استاد در كلاس درس به خاطر نقش الگو دهي او  علاوه بر بعد علمي در بعد تربيتي دانشجو موثر است. و شاگرد پروري نيز اشاره به تقويت اين بعد از اموزش است.
DSC04260.JPG 
برای یک تدریس موفق و رضایت بخش چه باید کرد ؟
برای یک تدریس موثر باید به توصیه های که علمای تعلیم و تربیت داشته اند از جمله موارد زیر عمل کرد:
         با توکل به خدا و نام خدا کلاس را شروع کنیم و اخلاص در عمل تدریس و تقوا را رعایت کنیم.
         به هنگام تدریس، نشاط روحی و عاطفی خود را حفظ کنیم.
          وفای به عهد، خوش خلقی و تواضع در تدریس را از یاد نبریم.
         از دانشجویان توقعات بیش از اندازه نداشته باشیم.
         رسا و روان بودن کلمات و جملات را رعایت کنیم.
         در تدریس ذوق و سلیقه به کار ببریم.
         ساده تدریس کنیم؛ اما عمیق.
         از تشویق به موقع غافل نشویم.
         در هنگام موعظه، خود را مخاطب اصلی قرار دهیم.
         مقررات خشک و افراطی را از کلاس دور کنیم.
         مطالعه پیش از تدریس و آمادگی قبلی جهت تدریس داشته باشیم.
         دانشجویان را نسبت به یادگیری درس تشنه کنیم.
         جمع بندی درس را در انتها فراموش نکنیم.
         در هنگام تدریس حتی الامکان از مثال استفاده کنیم.
         ظاهری آراسته و منظم داشته باشیم و در نظر بگیریم که زیبایی، سادگی است .
         در کارهایمان نظم داشته باشیم تا الگوئی مناسب برای دانشجویان باشیم.
         نتایج آزمونها را بررسی کنیم تا نقاط ضعف و قوت را بیابیم.
         در تمام کارهای خود ، قاطعیت و برش داشته باشیم.
         از اینکه نسبت به پاسخگوئی به برخی از سؤالات قادر نیستیم، هراس به خود راه ندهیم و به راحتی اقرار کنیم که پاسخ آن را نمی‌دانیم.
 
از وقتی که در اختیار ما قرار دادید کمال سپاس را داریم.
 
 
انتهای گفتگو/*